|
|
|
EDYTUJ
- teraz możesz uzupełnić opis tego parku przy pomocy
WIKI na naszej nowej stronie Parki 2.0
Park przypałacowy w Białochowie powiat grudziądzki Miejscowość Białochowo usytuowana jest przy trasie Grudziądz-Malbork, oddalona ok. 12 km od Grudziądza. Jadąc z Grudziądza w kierunku Malborka mijamy miejscowość Świerkocin. Po około czterech kilometrach od Świerkocina, po prawej stronie znajduje się tablica informacyjna z napisem: Białochowo 2 km. Zatem skręcamy na prawo. Ostatnie dwa kilometry trasy biegną pod górę przez niesamowicie interesujący i gęsty las, usytuowany na pagórkowatym terenie. W lesie tym znajduje się różnorodny drzewostan, roślinność, pomniki przyrody i bunkry z okresu I i II wojny światowej. Po wyjeździe z lasu mijamy łany przepięknie kwitnącego rzepaku a zaraz po prawej stronie szosy rozciąga się okazały, różnobarwny park. Obecnie właścicielem i zarządcą parku jest starostwo powiatu grudziądzkiego, natomiast użytkownikiem parku i pałacu - Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza. Powierzchnia całego założenia według "Metryki Parku-Ogrodu" opracowanej przez mgr J. Chrostowską wynosi 3,2 ha, park datowany jest na drugą ćwierć XIX wieku jako park krajoznawczy ze stanem zachowania dobrym. W jego południowo-wschodniej części usytuowany jest pałac, który obecnie pełni rolę placówki opiekuńczo-wychowawczej dla dzieci. Usytuowany został szczytem do drogi, a elewacją frontową zwrócony w stronę dawnego podwórza folwarcznego. Od drogi lokalnej prowadzi do pałacu wjazd przez stalową bramę, brukowany betonową kostką i zakończony przed elewacją pałacu podjazdem z kolistym gazonem. Po zachodniej stronie pałacu rozciąga się park krajobrazowy z licznym starodrzewem (lipy, jesiony, dęby, buki, robinie, klony, świerki), ogrodzony siatką, a od drogi ogrodzeniem stalowym na podmurówce. Przed tarasem ogrodowym pałacu założono kolisty gazon z tujami. W parku znajdują się liczne alejki z ławkami dla osób spacerujących i zwiedzających oraz boisko sportowe, plac zabaw z piaskownicą i stół do tenisa stołowego dla dzieci mieszkających w placówce. Cale wnętrze założenia skonstruowano w ten sposób, że pałac widoczny jest pod koronami drzew z najdalszego krańca parku. Niedaleko opisywanego parku znajduje się również Szkoła Podstawowa usytuowana tuż nad jeziorem Białochowskim (ok. 300 metrów od parku). Ponadto w miejscowości znajdują dwa sklepy spożywczo-przemysłowe dla spragnionych i głodnych turystów. Niedaleko od Białochowa (ok. 3 km) znajduje się miejscowość Lisie Kąty, w której usytuowane jest lotnisko i siedziba Aeroklubu Grudziądzkiego. Są tam organizowane liczne krajowe i międzynarodowe pokazy szybowcowe, balonowe, modelarskie i inne. Około dwa kilometry od Białochowa, w miejscowości Mokre znajduje się zabytkowy kościół oraz leśniczówka wraz z obszerną ścieżką ekologiczną ciągnącą się przez las liściasty. Białochowo z upływem czasu zmieniało nie tylko swoich właścicieli, ale również nazwy od niemieckiego Schillingsdorf, aż po współczesne Białochowo. Historia Wiadomości w literaturze ograniczają się jedynie do informacji na temat właścicieli dóbr. Autor założenia parkowego jest nieznany. W skład pierwotnego układu oprócz pałacu z otaczającym go parkiem wchodziły także: ogród użytkowy, warzywnik i pasieka. Wschodnią część zajmowała zabudowa gospodarcza, na którą składały się budynki powstałe po 1909 r. oraz dwa budynki mieszkalne - jeden w części centralnej omawianego obszaru, drugi przy północnej granicy. Poza północną granicą pierwotnego folwarku, w bezpośrednim jego sąsiedztwie znajdował się staw otoczony jesionami i starymi lipami. Na wschód od części gospodarczej rozciąga się park .W jego wschodniej części usytuowany jest pałac. Jest to budynek postawiony na rzucie prostokąta, murowany, tynkowany, podpiwniczony, dwukondygnacyjny z mieszkalnym również dwukondygnacyjnym poddaszem. W dokumentach spotyka się następujące odmiany nazwy miejscowości: 1237, 1238 - Belichow, Belchau, Belchaw, 1560 - Gross Schillinsdorf, 1570 - Białachowo, od 1873 roku Burg-Belchau lub Białochowo. W XIII wieku istniał tu gród obronny o dużym znaczeniu strategicznym, w niedostępnym miejscu górującym nad okolicą, otoczony rzeką Osą i lasami. W 1237 roku zamek został zdobyty przez Krzyżaków. W 1268 roku posiada go Jonis, syn Sargina. Następnie właścicielami dóbr była rodzina Schillinsdorf. Przedstawiciel tego rodu - Mikołaj reprezentował zakon krzyżacki przy zawieraniu pokoju toruńskiego w 1411 roku oraz pokoju w Mełnie w 1422 roku. Z zupełnie innego rodzaju działalności znany był Gunter von Schillinsdorf - właściciel Białochowa i aktywny członek związku jaszczurczego, który powstał przeciwko Krzyżakom. Kolejny właściciel majętności - Mikołaj Dyac sprzedał Białochowo wojewodzie pomorskiemu - Haycke ze Smoląga. Od XVI wieku dobra są w posiadaniu Białachowskich. W 1504 roku Aleksander Jagiellończyk wydał przywilej dla Pawła Białachowskiego na posiadanie, dziedziczne dóbr Białochowo oraz spławianie drewna Osą i Wisłą. W 1570 roku była to własność szlachecka w posiadaniu: Tomasza Białochowskiego, Andrzeja Białochowskiego i Franciszka Białochowskiego. W 1667 roku właścicielami byli Borowscy. W 1682 roku Białochowo należało do Pawła Czarlińskiego, który miał dwóch synów - Ignacego i Samuela oraz córkę Konstancję. Ignacy wcześnie umarł nie pozostawiając potomstwa. Wdowa po nim wyszła za mąż za Pawła z Lubranców Dąbskiego, kasztelana brzeskiego, który w 1777 roku sprzedał białochowskie dobra wraz z innymi ziemiami królowi pruskiemu - Fryderykowi II za 110 000 talarów. W 1800 roku Białochowo otrzymał od króla w wieczystą dzierżawę Henryk v. Klingraf. Przed 1845 rokiem majątek należał do Ludwika Alexsandra Falkenhayna. Kolejnymi właścicielami byli w latach 1845-1885 Leo Falkenhayn, 1885-1889 Georg von Falkenhayn, 1889-1908 Kurt, Felix i Eugen Falkenhayn, 1908-1946 Jurt Falkenhayn. Ostatnim właścicielem wsi Białochowo i całego majątku liczącego w 1945 roku 818,5 ha był graf Jurt Falkenhayn. Pozostałością pruskiego władania w miejscowości Białochowo jest XIX-wieczny klasycystyczny pałac i park pałacowy wzniesiony w drugiej połowie XIX wieku przez rodzinę Falkenheyn, z wykorzystaniem sklepionej kolebką piwnicy wcześniejszego dworu - być może XVIII-wiecznego. Dwór XVIII a może nawet XVII-wieczny istniał jeszcze w 1800 r. i był w złym stanie. Według opisu autorstwa X. Froelicha był to budynek wzniesiony na konstrukcji szkieletowej, przykryty dachem siodłowym, mający 73 stopy długości, 39 stóp szerokości i 11 stóp wysokości, z dobudówką mieszczącą kuchnię i izbę dla służby. Duży pokój położony w tylnym trakcie pełnił niegdyś funkcję kaplicy. W 1886 r. we wsi Białochowo rozpoczęto budowę szkoły, w 1920 r. zelektryfikowano wieś, w 1927 r. dokonano pierwszej parcelacji wsi a w 1937 r. drugiej parcelacji. Od 1937-1939 r. Białochowo stanowiło gminę. 27 stycznia 1945 r. nastąpiło oficjalne wyzwolenie Białochowa. W 1946 roku majątek przejął Skarb Państwa Polskiego. Od 1946 do 1951 r. w pałacu mieściło się Technikum Rolnicze a od 1951 do 1975 r. pałac stanowił siedzibę Domu Dziecka. W latach 1976-1986 obiekt użytkowała Grudziądzka Pomorska Odlewnia i Emaliernia. Od 1986 r. w pałacu mieścił się ponownie Państwowy Dom Dziecka. Wnętrze pałacu straciło nieco cechy stylowe w czasie ostatniego remontu w latach 1996-98. Wówczas przystosowano obiekt na potrzeby Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej, która do chwili obecnej jest użytkownikiem obiektu i parku. Przyroda W Białochowie znajduje się kilkanaście pomników przyrody: m.in. wychodnia piaskowców plejstoceńskich, aleja śródpolna drzew składająca się z 207 okazów i skupienie trzech dębów w okolicznym lesie. Pozostałych kilkanaście drzewiastych okazów znajduje się na terenie parku. W pobliżu wsi utworzone zostało jedyne na terenie województwa kujawsko-pomorskiego stanowisko dokumentacyjne. RZEŹBA TERENU W ogólnej powierzchni park zlokalizowany jest na tzw. półce z widocznym obniżeniem terenu w kierunku zachodnim i południowo zachodnim. Deniwelacja terenu na tym obszarze to wysokość od 82,20 mp do 70,50 mp co daję różnicę wysokości 11,7 mp. Niewielkie skarpy 2,0-1,0 m występują również w pobliżu południowo-zachodniej części skrzydła pałacu w niedalekim sąsiedztwie tarasu, w odległości około 5-10 m od pałacu. WARUNKI GEOLOGICZNO-GLEBOWE I WODNE Park leży na skraju moreny dennej z zawartością gliny zwałowej z domieszką żwirów i Piasków. Teren, na którym położony jest park należy do terenów samowystarczalnych w wodę, pomimo, że opady w tej części należą do średnich. W odległości około 500 m od parku w kierunku północno-wschodnim zlokalizowane jest duże jezioro z kanałem pod drogą asfaltową i stanowiącą część stawu przyfolwarcznego. Otaczające park od północy wody wpływają w decydujący sposób na mikroklimat, podnosząc w dużym stopniu wilgotność powietrza przez okres całego roku. To sprzyja rozwojowi drzewostanu. ZADRZEWIENIE W skład szaty roślinnej wchodzą 24 gatunki drzew i wiele gatunków krzewów. Dominującym gatunkiem jest klon pospolity, którego udział sięga 18,92%. Drugi w kolejności gatunek to jesion wyniosły 14,05%, a trzeci lipa drobnolistna 12,97%. Do najcenniejszych i najstarszych drzew w wieku 200-300 lat należą: dęby szypułkowe stożkowe, dęby bezszypułkowe odm. nieszypułkowa, buki pospolite w odmianie czerwonolistnej. Charakterystyczną cechą roślinności drzewiastej jest grupowe rozmieszczenie w skupiskach jedno lub wielogatunkowych. Tereny parku położone są na siedlisku cienistym lasów mieszanych, gleb świeżych średnio wilgotnych. Roślinność parku należy do tego rzędu zbiorowisk wykazujących różny stopień przekształcenia wynikające z faktu, że były niegdyś zaprojektowaną i złożoną kompozycją ogrodową. Podszyt tworzą samosiejki klonu pospolitego, grabu i jesionu oraz krzewy bzu czarnego, lilaka, śnieguliczki i jaśminowca. W warstwie runa w zasadzie nie występuje roślinność zielna. Pielęgnowane trawniki parkowe zajmują około 55% powierzchni. REWALORYZACJA I ADAPTACJA W roku 1995 dokonano rewaloryzacji parku w Białochowie. Podstawę dokumentacji stanowi dokumentacja historyczna parku, a w szczególności sformułowane w niej wnioski konserwatorskie, opisujące czynności jakie winny być podjęte by park odzyskał dawną postać i świetność. Projektowane na terenie parku przekształcenia były stosunkowo niewielkie i nie naruszyły w sposób istotny osnowy układu przestrzenno-kompozycyjnego. Program użytkowy w układzie funkcjonalno-przestrzennym wyróżnia następujące jednostki: . sektor reprezentatywny w skład którego wchodzi pałac, podjazd z parkingiem, wnętrze położone we wschodniej części pałacu . sektor spacerowy obejmujący wnętrza zwane świetlistą polaną, mrocznym zakątkiem (altanka) z okazami dendrologicznymi . sektor wypoczynku czynnego w skład którego wchodzi boisko wielofunkcyjne, ścieżka zdrowia, place zabaw dla dzieci, piaskownica, widownia sportowa, stół do tenisa stołowego, grill. Układ przestrzenny i zarys kompozycji wnętrz zostały odtworzone w nawiązaniu do dawnej postaci. W tym celu przeprowadzono korektę roślinności, odsłonięto okazy dendrologiczne, otwarto widoki po niezbędnych zabiegach oczyszczających z samosiejek. Układ komunikacyjny - dzięki czytelnemu układowi istniejących dróg - nawiązuje do pierwotnego układu. Wytyczono obwodnicę ciągu spacerowego wzdłuż całej północnej części i z łącznikiem północno-południowym do istniejącej ścieżki. Takie rozwiązanie pozwoliło na oprowadzenie spacerujących po najciekawszych miejscach pod względem przyrodniczym i dendrologicznym. W części wjazdu głównego usytuowano parking na trzy stanowiska. Układ zadrzewienia charakteryzują grupy jednogatunkowe i wielogatunkowe, które zostały w pełni zachowane. Korekta zadrzewienia polegała jedynie na eliminacji wszystkich drzew nie nadających się do leczenia, samosiejek zacierających układ kompozycyjny. Na terenie parku uzupełniono nieliczne egzemplarze drzew liściastych oraz niewielkie grupy krzewów liściastych, iglastych, klomby jednoroczne i rabaty wieloletnie w celu wzbogacenia kolorystyki kwitnącej plamy średniego i niskiego piętra zieleni w parku. EDYTUJ - teraz możesz uzupełnić opis tego parku przy pomocy WIKI na naszej nowej stronie Parki 2.0 opis parku | ścieżka | bibliografia | galeria | autorzy |
|
Projekt w 2006 roku finansowany był ze środków programu PHARE 2003 Komponent 3
Projekt w 2006 i 2007 roku finansowany był ze środków
Rządowego Programu "Fundusz Inicjatyw Obywatelskich"